पुरातात्विक नोट-


पुानो कापी भेटें। ३० बर्षअघि तत्कालीन राजा वीरेन्द्रले अल्पविकसित राष्ट्रहरुको तर्फबाट गरेको सम्बोधन भाषणको अंश टिपेको रहेछु। भाषणको अंश यस्तो छ: 
"अल्पविकसित देशको एक गरीव व्यक्तिले पौष्टिक आहारा खानै पाउँदैन। विश्वमा यस्ता गरीवको संख्या करोडौं छ। उस्लाइ कुनैपनि रोग लाग्न सक्छ। उस्को आयु छोटो छ। उ छाप्रोमा बस्छ, जहाँ गरिवी एवं दरिद्रताले उस्लाइ सधैं घेरिराखेको हुन्छ। न त उस्ले पढेको छ, न उस्मा कुनै शीप छ। नियमित तवरले उस्ले खान पाउँदैन। एक छाक खायोभने अर्को छाकको चिन्ताले सताइरहेको हुन्छ। लुगा लगाएको भएपनि उस्को त्यो लुगा झुत्रोमात्र हुन्छ। उ नाङ्गै खुट्टाले हिंड्छ। फोहोर, अल्पहार र सरुवारोगले उस्को शरिरमा प्रभावचिन्हहरु छाडेका हुन्छन्। जन्मैदेखि मृत्युपर्यन्त उ दरिद्रै रहन्छ। कतिपय त बाल्यकालमै मरिसकेका हुन्छन्। वाँच्योभने पनि अभाव र विपन्नताले उस्लाइ अन्त्यसम्मै छाड्दैन।"
त्यस्मा मैले यस्तो थपेको रहेछु:
"आफ्नो आर्थिक स्थितिअनुरुप पारिवारिक सन्तुलन मिलाउन नजानेर उस्कै सन्तान बढी हुन्छन्। यस्ले उस्को दरिद्रता र घरको अव्यवस्थालाइ झन् बढाउँछ। बर्षेनी र धेरै सन्तान जन्माउनुपरेकोले उस्की श्रीमतिको स्वास्थ्य क्षीण हुँदै जान्छ। पौष्टीक आहारको कमि र लगातार धेरै सन्तान जन्माउनुपरेकोले उस्लाइ आफ्नै शरिर भार हुन थाल्दछ। विपन्नता, शारिरिक दुर्वलता र अधिक सन्तानको भारले थिचिएर ती सन्तानका आमालाइ पारिवारिक जीवन नै एउटा वोझ र अभिशाप लाग्न थाल्दछ। यसरी, होनहार जीवन पारिवारिक वोझ र अभावभित्रै पिल्सिएर तथा खुला हावामा सास फेर्नसमेत् नपाएर वाँच्ने सङ्घर्ष र छटपटीमै समापन हुन्छ।"